Lịch trình Bali 5 ngày 4 đêm từ Hà Nội. Thêm 1 ngày nên dùng đi đâu?
Câu hỏi trong tiêu đề xuất hiện thường xuyên hơn bạn nghĩ. Rất nhiều người đã có sẵn lịch trình Bali 4 ngày 3 đêm trong đầu — Ubud, Nusa Penida, Tanah Lot, Uluwatu, Jimbaran — rồi nhìn lại tờ lịch thấy còn thêm được 1 ngày phép, và bắt đầu tự hỏi: dùng ngày đó vào đâu thì xứng đáng nhất?
Bài này trả lời câu hỏi đó. Nhưng trước tiên, cần xây dựng nền tảng 4 ngày đầu cho chắc — vì lịch trình ngày thứ 5 sẽ phụ thuộc vào bạn đã đi những gì, ở khu nào và còn muốn trải nghiệm thêm điều gì.
- Vì sao 5 ngày 4 đêm là khung lịch trình Bali lý tưởng nhất từ Hà Nội?
- Lịch trình Bali 5 ngày 4 đêm từ Hà Nội — Khung gợi ý theo ngày
- Ngày 1 — Bay từ Hà Nội, đến Bali, ăn hải sản Jimbaran
- Ngày 2 — Nusa Penida: Ngày đi vất vả nhất, đặt vào sớm khi còn sức
- Ngày 3 — Ubud: Văn hóa, ruộng bậc thang và xích đu trên mây
- Ngày 4 — Đền và hoàng hôn: Lempuyang, Uluwatu, Kecak
- Ngày 5 — Đây mới là trọng tâm bài: Dùng 1 ngày thêm vào đâu?
- Bảng tóm tắt — Chọn ngày thứ 5 theo loại khách
- Một số lưu ý để lịch trình 5 ngày không bị hỏng
- Đi theo tour hay tự thiết kế lịch trình 5N4Đ?
- Kết luận — Ngày thứ 5 quyết định chất lượng cả chuyến đi
Vì sao 5 ngày 4 đêm là khung lịch trình Bali lý tưởng nhất từ Hà Nội?
Với lịch trình Bali 4 ngày 3 đêm, bạn có thể đến được các điểm chính nhưng mỗi ngày đều phải đi từ sáng sớm, trưa ăn nhanh, tối về phòng đã mệt. Không có thời gian để thực sự ngồi xuống tại một quán cà phê view ruộng bậc thang ở Ubud, không có buổi chiều nào để lang thang chợ Seminyak mà không nhìn đồng hồ.
Lịch trình 5 ngày 4 đêm giải quyết đúng điểm đó: vẫn đủ sức bao quát những điểm không thể bỏ qua, nhưng có thêm một ngày để thở. Và "ngày thứ 5" — tức ngày thêm vào so với gói 4N3Đ tiêu chuẩn — chính là ngày bạn có thể biến chuyến đi từ "đã đến Bali" thành "thực sự hiểu Bali".
Bản đồ Bali với các điểm trong lịch trình 5 ngày được đánh số theo thứ tự, mũi tên di chuyển giữa các khu
Lịch trình Bali 5 ngày 4 đêm từ Hà Nội — Khung gợi ý theo ngày
Lịch trình dưới đây được xây dựng dựa trên chuyến bay Vietjet thẳng Hà Nội – Denpasar, khởi hành khoảng 10:00, hạ cánh khoảng 16:25 giờ địa phương. Nếu bạn bay hãng khác hoặc có quá cảnh, điều chỉnh lại ngày 1 cho phù hợp.
Khu ở đề xuất: Seminyak hoặc Kuta — vị trí trung tâm nhất để di chuyển đến mọi điểm trong lịch trình mà không mất quá nhiều thời gian.
Ngày 1 — Bay từ Hà Nội, đến Bali, ăn hải sản Jimbaran
Ngày đầu tiên không nên sắp xếp gì nhiều. Không có gì tệ hơn là vừa xuống máy bay, mệt sau 5–6 tiếng bay, phải lao thẳng vào lịch trình dày đặc.
10:00 — Khởi hành từ Nội Bài. Nhớ khai báo Indonesia Arrival Card trước khi bay (qua app "All Indonesia" hoặc website allindonesia.imigrasi.go.id) để tiết kiệm thời gian làm thủ tục tại sân bay Denpasar.
16:25 — Hạ cánh sân bay Ngurah Rai. Làm thủ tục nhập cảnh, lấy hành lý, mua SIM Telkomsel ngay tại quầy trong sân bay — khoảng 100.000–150.000 IDR cho gói 7–10 ngày với 10–20GB data.
18:00 – 19:30 — Nhận phòng, tắm rửa nghỉ ngơi.
20:00 — Ăn tối tại bãi biển Jimbaran. Đây là trải nghiệm không thể bỏ qua: ngồi trên bãi cát, nhân viên nướng hải sản tươi ngay trước mặt, ngọn nến lung linh, sóng biển nhẹ. Chi phí khoảng 300.000–500.000 IDR/người tùy quán và lượng hải sản. Hỏi giá rõ trước khi gọi để tránh bị tính thêm.
Lưu ý thực tế: Từ sân bay đến Jimbaran chỉ khoảng 20 phút — gần hơn nhiều so với về thẳng khách sạn ở Seminyak rồi quay ra. Sắp xếp ăn Jimbaran ngay tối ngày 1, vừa tiện vừa tạo ấn tượng đầu tiên đẹp cho chuyến đi.
Bàn ăn hải sản trên bãi biển Jimbaran buổi tối, ánh nến và biển đêm phía sau — chụp góc rộng thấy không khí toàn cảnh
Ngày 2 — Nusa Penida: Ngày đi vất vả nhất, đặt vào sớm khi còn sức
Đây là ngày quan trọng nhất cần đặt đúng vị trí trong lịch trình. Nusa Penida đòi hỏi sức lực nhiều nhất trong tất cả các điểm ở Bali: dậy sớm để kịp tàu, sóng biển có thể gây say, đường trên đảo dốc và xóc, một số điểm như Kelingking Beach phải leo xuống bậc đất gần thẳng đứng.
Nếu để Nusa Penida vào ngày cuối khi đã mệt sau 3–4 ngày liên tiếp, trải nghiệm sẽ giảm đi rõ rệt. Đặt vào ngày 2, khi còn tươi sức nhất.
05:30 — Dậy sớm, ăn sáng nhanh, tài xế đón đi bến tàu Sanur (khoảng 30–35 phút từ Seminyak).
07:00 – 07:30 — Tàu cao tốc ra Nusa Penida, mất khoảng 30–45 phút. Mang theo thuốc chống say tàu nếu dễ say — uống trước khi lên tàu 30 phút.
Lịch tham quan trên đảo (chọn tuyến Tây hoặc tuyến Đông, không gộp cả hai vào một ngày):
Tuyến Tây (phổ biến hơn, phù hợp với đa số khách):
- Kelingking Beach — Điểm check-in biểu tượng nhất Nusa Penida. Đường xuống bãi biển rất dốc và nguy hiểm, chỉ nên xuống nếu khỏe và không sợ độ cao. Chụp ảnh từ trên vách đá nhìn xuống đã đủ đẹp.
- Broken Beach — Vòng cung đá tự nhiên ôm lấy vũng nước xanh, không có đường xuống bơi, nhưng view từ trên bờ rất ngoạn mục.
- Angel's Billabong — Bể bơi tự nhiên ngay cạnh Broken Beach, đi được trong ngày. Sóng mạnh, cẩn thận khi đứng gần mép đá.
- Crystal Bay — Bãi biển nước xanh trong nhất Nusa Penida, phù hợp để tắm và lặn ống thở. Ít sóng hơn các điểm kia.
Tuyến Đông (cho người muốn trải nghiệm khác):
- Diamond Beach — Bãi cát trắng ẩn dưới vách đá, đường xuống bậc thang dài nhưng đáng đi
- Atuh Beach — Góc chụp từ trên cao nhìn xuống bãi cát hình lưỡi liềm đẹp nhất Nusa Penida
- Thousand Islands Viewpoint — View nhìn ra các mỏm đá giữa biển, ít đông hơn tuyến Tây
16:30 – 17:00 — Tàu về lại bến Sanur.
Tối — Nghỉ ngơi ở khách sạn, ăn nhẹ tại Seminyak. Đây không phải tối để đi chơi — sau một ngày Nusa Penida, hầu hết mọi người chỉ muốn về phòng.
Xem thêm: [Nusa Penida Bali có gì? Tổng quan đảo và lý do mọi tour Bali đều muốn ghé]
Kelingking Beach nhìn từ trên cao, Broken Beach nhìn xuống vòng cung đá, Angel's Billabong bể nước xanh, Crystal Bay nước trong
Ngày 3 — Ubud: Văn hóa, ruộng bậc thang và xích đu trên mây
Sau ngày mệt ở Nusa Penida, ngày Ubud là sự chuyển nhịp hoàn toàn. Ubud không đòi hỏi leo trèo hay dậy sớm căng thẳng — đây là ngày bạn thưởng thức, ngắm nhìn và cảm nhận Bali theo cách khác.
07:30 — Khởi hành từ Seminyak lên Ubud, khoảng 60–75 phút. Đặt xe tài xế nguyên ngày, tối về.
09:00 — Ruộng bậc thang Tegalalang. Đến trước 9 giờ để có ánh sáng đẹp và ít đông người. Vé vào cổng khoảng 20.000–30.000 IDR. Chú ý: phần ruộng bậc thang bên dưới cần trả thêm phí, không bắt buộc.
10:00 — Bali Swing (hoặc các điểm swing tương tự như Aloha Harum, Zen Hideaway). Đây là trải nghiệm xích đu treo cao nhìn ra thung lũng ruộng bậc thang — ảnh rất đẹp nhưng giá dao động lớn (từ 200.000 đến 800.000 IDR tùy điểm và gói chụp ảnh). So sánh một vài điểm trước để không trả quá cao.
11:30 — Đền Tirta Empul (Tampak Siring) — đền nước thiêng, nơi người Bali Hindu thực hiện nghi lễ tắm thanh tẩy. Mặc sarong trước khi vào (có cho thuê tại cổng). Đây là một trong những đền có cảm giác tâm linh thật nhất Bali — không phải chỉ đẹp để chụp ảnh.
13:00 — Ăn trưa tại Ubud. Nhiều quán cơm địa phương ngon quanh khu trung tâm, giá 50.000–80.000 IDR/bữa.
14:30 — Cung điện Ubud (Ubud Palace) và Chợ nghệ thuật Ubud. Cung điện miễn phí vào tham quan ban ngày. Chợ Ubud là nơi mua quà lưu niệm, mặc cả thỏa mái — giá ban đầu thường gấp 3–4 lần giá thực, trả còn 1/3 là vừa.
17:00 — Kintamani và Núi lửa Batur (nếu đi sớm trong ngày, kết hợp được). Hoặc ở lại Ubud xem show múa Kecak buổi tối tại một trong các sân khấu quanh khu trung tâm (vé khoảng 100.000–150.000 IDR). Múa Kecak ở Ubud thường bắt đầu lúc 18:30–19:00.
20:00 — Về lại khách sạn.
Xem thêm: [Ubud Bali có gì chơi? Lịch trình 1 ngày đầy đủ cho người đi tour lần đầu]
Ngày 4 — Đền và hoàng hôn: Lempuyang, Uluwatu, Kecak
Đây là ngày dài nhất về khoảng cách di chuyển — Lempuyang nằm ở phía đông Bali, còn Uluwatu nằm ở mũi cực nam. Cần xuất phát sớm để đến Lempuyang trước 8 giờ, tránh hàng chờ chụp ảnh kéo dài.
05:30 — Dậy sớm, tài xế đón. Đây là ngày cần dậy sớm nhất trong chuyến đi.
07:30 – 08:00 — Cổng Trời Lempuyang (Pura Lempuyang Luhur). Đây là một trong những ngôi đền thiêng liêng nhất Bali, tọa lạc trên sườn núi Lempuyang. Điểm check-in nổi tiếng là cổng đền đôi (Candi Bentar) với núi Agung phía sau — reflection pool dưới ống kính thực ra là gương tay của thợ ảnh địa phương, không phải hồ nước thật. Không có gì sai khi biết điều đó và vẫn chụp — nhưng biết để không thất vọng.
09:30 — Tirta Gangga — cung điện nước cách Lempuyang khoảng 20 phút. Hồ nước với đàn cá Koi và vườn đá rêu phong, giá vé vào cổng khoảng 50.000 IDR. Đi bộ được trong 30–40 phút. Phù hợp để kết hợp trong cùng ngày với Lempuyang.
12:00 — Ăn trưa trên đường về phía nam, nghỉ ngơi trong xe.
15:30 — Đền Uluwatu. Nằm trên vách đá cao 76 mét nhìn ra Ấn Độ Dương. Vé vào cổng khoảng 50.000 IDR, bao gồm sarong cho mượn. Lưu ý: khỉ ở đây rất dạn, có thể giật kính mắt, nón, túi xách. Giữ đồ vật chắc tay.
18:00 — Show múa Kecak tại Uluwatu — biểu diễn ngoài trời trên sân khấu đá nhìn ra biển, hoàng hôn rơi đúng lúc múa Kecak kết thúc. Đây được xem là trải nghiệm nghệ thuật đẹp nhất Bali. Mua vé sớm (khoảng 150.000–200.000 IDR), ngồi hàng bên trái để có góc nhìn mặt trời lặn tốt hơn.
20:00 — Về khách sạn. Ăn tối nhẹ tại Seminyak.
Xem thêm: [Cổng Trời Lempuyang Bali: Sự thật về reflection pool và xếp hàng]
Xem thêm: [Đền Uluwatu và show múa Kecak: Nên xem buổi mấy giờ, ngồi chỗ nào để có góc nhìn đẹp nhất?]
hoàng hôn đỏ rực sau sân khấu múa Kecak tại Uluwatu — cảnh bầu trời và biển phía sau đoàn múa, góc chụp từ khán đài
Ngày 5 — Đây mới là trọng tâm bài: Dùng 1 ngày thêm vào đâu?
Bốn ngày đã bao phủ được những điểm cốt lõi nhất của du lịch Bali: Nusa Penida, Ubud, Lempuyang, Uluwatu. Vậy ngày thứ 5 — ngày khiến bạn chọn gói 5N4Đ thay vì 4N3Đ — nên đầu tư vào đâu?
Câu trả lời phụ thuộc vào bạn là ai và đang thiếu gì sau 4 ngày trước. Dưới đây là 4 phương án thực tế, mỗi phương án phù hợp với một kiểu khách khác nhau.
Phương án 1 — Tanah Lot và nghỉ ngơi: Dành cho người cần thở
Nếu sau 4 ngày bạn đã mệt và chỉ muốn có một ngày nhẹ nhàng hơn, đây là lựa chọn tốt nhất.
Sáng: Ngủ thêm, ăn sáng thong thả, dạo quanh Seminyak, mua sắm quà lưu niệm ở chợ địa phương hoặc các cửa hàng trên đường Jalan Oberoi.
Chiều 15:00 – 17:00: Đền Tanah Lot — ngôi đền Hindu nổi tiếng nhất Bali, tọa lạc trên khối đá giữa biển, hoàng hôn tại đây rất đẹp. Đến trước 16:30 để vừa có thời gian tham quan vừa kịp ngắm hoàng hôn. Vé vào cổng khoảng 60.000–75.000 IDR.
Tối: Ăn tối nhẹ tại Seminyak, dạo phố mua sắm lần cuối trước khi về.
Phù hợp với: Gia đình có trẻ nhỏ, người lớn tuổi, ai muốn ngày cuối nhẹ nhàng thay vì cố nhồi thêm điểm tham quan.
Xem thêm: [Đền Tanah Lot Bali: Vì sao đây là đền đẹp nhất Bali và nên đến lúc hoàng hôn không?]
Phương án 2 — Kintamani và núi lửa Batur: Dành cho người muốn cảnh thiên nhiên hùng vĩ
Nếu 4 ngày trước bạn chưa có dịp lên vùng cao nguyên Kintamani — khu vực núi lửa ở trung tâm phía bắc Bali — thì đây là ngày dành cho điều đó.
07:30 — Khởi hành từ Seminyak, khoảng 90 phút lên Kintamani.
09:30 — Kintamani và Núi Batur. Đây là miệng núi lửa đang hoạt động ở độ cao khoảng 1.700 mét, bên cạnh là hồ Batur xanh ngọc bích. Nhìn từ điểm quan sát Penelokan, cảnh quan rộng lớn và hùng vĩ hơn bất kỳ điểm nào khác ở Bali. Ăn trưa tại các nhà hàng view núi lửa dọc đường — giá không rẻ (khoảng 150.000–250.000 IDR/người) nhưng view đổi lại xứng đáng.
11:30 — Làng Penglipuran — ngôi làng truyền thống được bảo tồn nguyên vẹn, đường làng sạch bóng, nhà cửa xây theo kiến trúc Hindu Bali chuẩn mực. Ít người biết hơn các điểm chính, đây là một trong những góc "Bali thật" hiếm hoi còn giữ được.
14:00 — Trên đường về, ghé đền Ulun Danu Beratan — ngôi đền nổi trên mặt hồ Beratan, một trong những hình ảnh biểu tượng nhất Bali. Đến buổi sáng sớm thì đẹp nhất, nhưng buổi chiều trời mát cũng ổn. Vé vào cổng khoảng 75.000 IDR.
Phù hợp với: Cặp đôi, nhóm bạn muốn thêm một trải nghiệm thiên nhiên và văn hóa chiều sâu khác hẳn với 4 ngày trước.
Phương án 3 — Ở lại Nusa Penida một đêm: Dành cho người muốn đi tuyến Đông
Ở ngày 2 bạn đã đi tuyến Tây Nusa Penida (Kelingking, Broken Beach, Angel's Billabong, Crystal Bay). Nếu muốn khám phá thêm tuyến Đông (Diamond Beach, Atuh Beach) — đẹp hoang sơ hơn và ít người hơn — thì cách tốt nhất là ở lại đảo một đêm.
Sáng ngày 5: Ra bến Sanur, bắt tàu sáng sang Nusa Penida.
Trong ngày: Khám phá tuyến Đông — Diamond Beach (cầu thang dài dẫn xuống bãi cát trắng giữa vách đá) và Thousand Islands Viewpoint (view nhìn ra các mỏm đảo ngoài biển). Thoải mái hơn ngày 2 vì không cần vội về tàu chiều.
Tối: Ở lại một đêm tại các guesthouse giản dị trên đảo (giá 200.000–500.000 VND/đêm), ăn tối hải sản tươi ngay trên đảo — rẻ hơn đất liền và tươi hơn hẳn.
Phù hợp với: Nhóm bạn trẻ, người yêu thiên nhiên hoang sơ, muốn trải nghiệm đảo không có trong tour tiêu chuẩn.
Xem thêm: [Kelingking Beach Nusa Penida: Thực tế đường xuống bãi biển có nguy hiểm không?]
Phương án 4 — Spa, Seminyak và mua sắm: Dành cho người cần nạp lại năng lượng
Không phải ai cũng cần thêm một điểm tham quan vào lịch trình. Đôi khi ngày thứ 5 tốt nhất là không có kế hoạch gì cả.
Sáng: Đặt một buổi spa và massage Bali tại Seminyak hoặc Ubud — massage truyền thống Bali (Balinese massage) 90–120 phút, giá khoảng 200.000–400.000 IDR tại cơ sở uy tín. Đây là thứ khó tìm được ở Hà Nội với chất lượng và giá tương đương.
Trưa: Ăn trưa tại một trong những nhà hàng nổi tiếng ở Seminyak — khu này có mật độ nhà hàng ngon nhất Bali, từ ẩm thực địa phương đến nhà hàng fusion quốc tế.
Chiều: Dạo beach club — đặt chỗ tại một beach club ở Seminyak hay Canggu, uống nước dừa, nằm pool chair nhìn biển. Đây là trải nghiệm mà nhiều người nói "chỉ đến Bali mới có".
Tối: Tanah Lot hoặc ở lại Seminyak xem hoàng hôn trực tiếp từ bãi biển — không cần lái xe đâu xa.
Phù hợp với: Cặp đôi hưởng kỳ nghỉ trăng mật, người đã quá mệt sau 4 ngày tham quan, ai cần ngày cuối để thực sự nghỉ ngơi.
Bảng tóm tắt — Chọn ngày thứ 5 theo loại khách
| Bạn là ai | Chọn phương án | Điểm chính |
|---|---|---|
| Gia đình có trẻ nhỏ, người lớn tuổi | Phương án 1 | Tanah Lot + mua sắm |
| Cặp đôi yêu thiên nhiên | Phương án 2 | Kintamani + Ulun Danu |
| Nhóm bạn thích khám phá | Phương án 3 | Nusa Penida tuyến Đông |
| Cặp đôi nghỉ dưỡng, cần thư giãn | Phương án 4 | Spa + beach club |
Một số lưu ý để lịch trình 5 ngày không bị hỏng
Thứ tự các ngày quan trọng hơn nội dung từng ngày. Nguyên tắc cơ bản: Nusa Penida vào ngày đầu tiên (ngày 2) khi còn sức, điểm xa nhất (Lempuyang) vào ngày giữa chuyến khi còn năng lượng đủ để dậy 5:30 sáng, ngày thứ 5 dành cho điểm nhẹ nhàng hơn.
Không gộp tuyến Đông và tuyến Tây Nusa Penida vào cùng một ngày. Đây là lỗi phổ biến nhất. Hai tuyến ngược chiều nhau trên đảo, cộng lại mất khoảng 8–9 tiếng di chuyển — không thực tế cho một ngày.
Đặt tour Nusa Penida trước 2–3 ngày. Đặc biệt mùa cao điểm tháng 6–8, tàu và xe trên đảo hay hết chỗ. Đặt muộn hoặc đặt sát ngày có thể bị tính giá cao gấp đôi.
Ngày cuối nên trả phòng trước 12h và để thời gian đệm trước khi ra sân bay ít nhất 3 tiếng. Chuyến bay về Hà Nội của Vietjet thường khởi hành 17:30 — không để xe kẹt đường lúc chiều làm trễ chuyến.
Xem thêm: [Chi phí du lịch Bali từ Hà Nội thực tế hết bao nhiêu? Bảng chi phí chi tiết từ A–Z]
Infographic dạng timeline ngang về lịch trình du lịch Bali 5 ngày 4 đêm
Đi theo tour hay tự thiết kế lịch trình 5N4Đ?
Lịch trình trên có thể áp dụng cho cả hai hình thức. Nếu bạn đặt Tour Du Lịch Bali từ Hà Nội trọn gói 5 ngày 4 đêm, hầu hết công ty uy tín đã thiết kế lịch trình theo logic tương tự — Nusa Penida vào ngày 2 hoặc 3, Ubud và các đền rải ra các ngày còn lại. Việc bạn cần làm là hỏi rõ: ngày thứ 5 lịch trình có gì để chủ động biết còn thiếu điểm nào và có muốn thêm không.
Nếu đi tự túc, dùng khung lịch trình trên làm cơ sở, điều chỉnh theo sở thích và sức lực của nhóm. Thuê tài xế theo ngày tại Bali (giá khoảng 400.000–600.000 IDR/ngày, chưa xăng) là cách linh hoạt và tiết kiệm nhất để bao quát nhiều điểm trong một ngày.
Kết luận — Ngày thứ 5 quyết định chất lượng cả chuyến đi
Bốn ngày đầu cho bạn thấy Bali theo cách hầu như ai cũng thấy. Ngày thứ 5 mới là nơi bạn chọn Bali của mình. Đi tuyến Đông Nusa Penida khi mọi người đã về, hay leo núi Batur nhìn xuống hồ xanh biếc từ độ cao 1.700 mét, hay chỉ đơn giản là nằm tại một beach club uống nước dừa và không làm gì cả — không lựa chọn nào sai.
Điều quan trọng là biết mình muốn gì và đừng để ngày thứ 5 trở thành ngày "nhồi thêm điểm" chỉ vì còn thời gian. Chất lượng của một chuyến du lịch Bali không tính bằng số điểm đến được, mà tính bằng số khoảnh khắc bạn thực sự ở đó, hiện diện hoàn toàn, không nhìn đồng hồ.
Xem thêm: [Du lịch Bali từ Hà Nội nên ở khu nào: Kuta, Seminyak, Ubud, Nusa Dua hay Canggu?]
Xem thêm: [Đi Bali từ Hà Nội nên đi tour trọn gói hay tự túc? Phân tích theo từng loại khách]
Lịch trình tham khảo dựa trên chuyến bay Vietjet thẳng Hà Nội – Denpasar khởi hành 10:00. Thời gian di chuyển và giá vé vào cổng cập nhật đến 2025–2026, có thể thay đổi theo mùa và tình trạng thực tế. Luôn kiểm tra trực tiếp với tài xế hoặc công ty tour về tình trạng đường và thời tiết trước khi xuất phát.
